Bundan 200 sene önce Amerika birleşik devletlerinde yaşayan beyaz anglosakson bir vatandaş olsaydım kölelikle falan ne derdim olurdu ki? Oh mis, tarlamda bedava iş gücü, boğaz tokluğuna zorla çalıştırdığım, zerrece değer biçmediğim insansılar üzerinden kesemi doldurmayı şahane bulurdum. Niye bulmamayım ki? sağıma baksam normal, soluma baksam normal. Ta ki sakat, keçi sakal bir herif (Abraham abi) çıkıp düzenime çomak sokana kadar.
Kölelik tüm çağlar boyunca, hemen tüm uygarlıkların içeriğinde vardı zaten. Aslında köle edinmek çok da rasyonel bir eylem. Topraklarını büyütmek istiyorsun, yandaki komşu ülkenin arazileri ağzının suyunu akıtıyor. Dalıyorsun ülkeye, gücün kuvvetin varsa güzelcene işgalini yapıyorsun. Malını mülkünü yağmalıyorsun. Kadın, çoluk çocuk, adam kim varsa esir alıp bir de köle yapıyorsun. Köle bedava iş gücü. Kendi ülkeni bu bedava iş gücü üzerinden kalkındırmak kadar reel bir şey var mı? Ölene kadar çalıştır, ister piramit yap, ister buğday tarlasında çalıştır. Valla nefis iş gücü.
Hangi antik uygarlık buna karşı durmuş ki, "arkadaşlar biraz ayıp oluyor, insanı köle etmek ne yahu" demiş ki? Ben de o zamanlarda yaşayan biri olsam hiç sesimi çıkartmazdım valla. Oh mis.
Sonra zaman değişmiş. Birilerini köle etmek iyi de, kendin de köle olma ihtimalin var. Senin ülken işgal edilirse bu sefer sen köle oluyorsun. "Kendin için istemediğin şeyi başkası için yapma" empatisi hangi ara bu kadar gelişti, orasını tam şeyedemeyecem şimdi. Ama en sonunda bu konu "kollektif bilinç" tekamül edince, insan hakkı diye bir şey ortalığa dökülünce gündeme gelmeye başlamış.
Sonuçta bireysel olarak tekamül eden canlılar olduğumuz kadar, kollektif insanlık bilinci olarak da tekamül ediyoruz. Mesela bugün kimsenin animist, paganist vs. olmadığı gibi. Bazı fikirler zamanla gelişip üzerimizde (o fikirleri geliştirip bedelini ödeyenlere saygılarımı sunmadan geçmeyeyim) etkisi oturdukça bizler de insanlık olarak tekamül ediyoruz. Yeni doğanlara o bilinci empoze ediyoruz.
Bugün neden köleliğe karşıyız? Çünkü kollektif bilinç tekamül etmiş. Artık kölelik insanlık dışı bir durum. Ben de bu zamanın adamıyım ve köleliğe karşıyım. Bana böyle öğretildi. Ama 300-500 sene öncenin adamı olsam, çok da işime gelen bu kölelik şeysini neden reddedeyim ki. Salak mıyım? ☺