49. Zamansallık Lehine Nihai Değerlendirme
Zamansal Tanrı anlayışının en büyük avantajı ise kişiselliktir.
Bu modelde Tanrı:
Seven,
Yanıt veren,
Bekleyen,
İlişki kuran
gerçek bir özne olarak görünmektedir.
Dua pratiği daha doğal açıklanmaktadır.
Kutsal metinlerin dili daha doğrudan anlaşılabilmektedir.
Ancak bu yaklaşım da bazı bedeller gerektirmektedir.
Özellikle ilahi önbilgi ve ilahi değişmezlik yeniden yorumlanmak zorundadır.
Dolayısıyla zamansallık, klasik teizmin bazı geleneksel kavramlarından vazgeçmeyi veya onları dönüştürmeyi gerektirebilir.
Eğer B-Teorisi doğruysa, zamansızlık görüşü ciddi avantajlar kazanmaktadır.
Çünkü blok evren modeli içerisinde Tanrı'nın bütün zamanı tek bakışta bilmesi oldukça anlaşılır görünmektedir.
Ancak eğer A-Teorisi doğruysa, zamansızlık görüşü önemli güçlüklerle karşılaşmaktadır.
Gerçekten akan bir zaman içerisinde kişisel ilişkiler kurabilen bir Tanrı fikri daha doğal görünmektedir.
Bu nedenle Tanrı ve zaman problemi büyük ölçüde zaman metafiziğine bağımlıdır.
Bununla birlikte kişisel olarak klasik zamansızlık modelinin, Tanrı'nın ilişkiselliğini açıklamakta ciddi güçlüklerle karşılaştığını düşünüyorum.
Bir varlığın mükemmel olması onun tamamen ilişkisiz olmasını gerektirmez.
Hatta sevgi, merhamet ve karşılıklı ilişki gibi kavramların kendileri belirli türden ilişkisel değişimleri gerektiriyor olabilir.
Bu nedenle çağdaş zamansal modellerin önemli ölçüde dikkate alınması gerektiği kanaatindeyim.
Ancak Açık Teizm gibi yaklaşımların ilahi önbilgi konusunda fazla ileri gittikleri de söylenebilir.
Dolayısıyla bana göre en umut verici yaklaşım, Tanrı'nın aşkınlığını korurken yaratılmışlarla gerçek ilişki kurabilmesini açıklayan ara modellerdir.