Tolteklerin evreni betimlemesi bana her zaman diğer bütün dinlerde ve öğretilerde anlatılanlara göre oldukça teknik gelmiştir. İşin içinde antropomorfik tanrılar, şiirsel anlatılar, kutsallar yer almaz. Zira Toltecler bütün bu anlatıyı bir inanç konusu olarak değil, doğrudan "Görme" yoluyla oluşturmuşlardır. Toltek görücülüğünün açıklamalarının temelinde insanın içinde bulunduğu ‘gerçeklik’ nedir ve bu gerçekliği aşmak neden savaşçının yolculuğunun merkezindedir soruları yatmaktadır.

Görücüler görmeyi kullanarak tüm evreni ışıltılı, titreşen ve sonsuza dek yayılan iplikçikler/lifçikler den oluşan bir alan olarak betimlerler (Neo'nun yazılımın kodlarını görmesine benzetebiliriz bunu). Buna "Kartalın yayılımları" derler. Tabi ki bu sembolik/metaforik bir adlandırmadır. Kartal ismi verilecek bir varlıktan bahsedilmez. Bu sadece görme sırasındaki algının bir çeşit isimlendirmesidir.

Kartalın yayılımları her an devinim halinde, titreşen ışıltılı iplikçikler formunda tüm olanı kaplar (bu noktada sicim teorisi benzetmesi aklıma geliyor). Bu yayılımlara "farkındalık yayılımları" adını vermişler. Zira sahip olunan tüm farkındalığımız bu yayılımlardan gelmektedir. Bu yayılımlar birbirleriyle etkileşirler ve bazı kesişim yerlerinde demetleşirler. Bu demetlenmiş ışıltılı iplikçiklerin yeterincesi bir 'birleşim noktası' aracılığıyla bir araya geldiğinde ham bir farkındalık nüvesi oluştururlar. Buna farkındalığın ışıltısı denir. Yaşayan tüm varlıkların bir birleşim noktası vardır.

Bu birleşim noktası ile demetlenmiş yayılımlar/iplikçikler bir koza oluşturur. Bu kozanın içi, varlığı oluşturan ışıltılı lifçiklerle doludur. Bu yüzden bir görücü bir insana 'baktığında' onu ışıldayan iplikçiklerden oluşan ışıltılı bir yumurta formunda görür. Ve şunu da görür: Bu koza, farkındalık yayılımlarının içeriye yaptığı baskı altındadır. Dışarıdan gelen bu yayılımlar içerideki lifçiklerle bağlantılar kurarak kozanın içine farkındalık nakleder. Kabaca bir benzetme yapacak olursam, mesela bütün uzayı serbest nöronların uçuştuğu bir yer gibi düşünelim. Bu serbest nöronlar kendi başlarına tek tek birer potansiyel taşırlar. Ama 100 milyar tanesi bir araya geldiğinde bir beyin oluştururlar ve ortaya bilinç çıkar. Yayılımların olayı da buna benzer bir şeydir.

Kartalın farkındalık yayılımlarının kozanın içindeki lifçikliklerle kurdukları bu bağlantılar sayesinde kozanın içerisinde farkındalık birikmeye başlar. Yani aslında farkındalık dışarıdan gelir. Kendi yarattığımız bir şey değildir. Bu koza, zaten kendileri birer farkındalık yayılımı olan iplikçiklerin bir araya gelerek yarattıkları bir yoğunlaşmış farkındalık yapısından ibarettir. Zamanla dışarıdan gelen bu farkındalık yayılımları koza içerisinde birikerek içerideki lifçikleri daha da yoğun farkındalık düzeylerine yükseltir. İplikçikler kendi başına olduklarından daha ışıltılı bir hale evrilirler. Ölüm ile parçalanan birleşim noktası sonrasında bu lifçiklikler dağılarak kazandıkları farkındalık yoğunluğuyla kartala dönerler. Yani kaynağa.

Bu yüzden Toltekler ölümden sonra yaşam gibi şeylere inanmazlar. Yaşam ve ölüm döngüsü sadece enerjisel bir devinimden ibaret, nedensiz, sebepsiz, amaçsız bir olgudur. Bunun böyle olduğunu 'görmüşlerdir'. İnsanın kendisine yüklediği evrensel değerlilik hissi kuru bir lakırdıdan ibarettir. İnsanın değeri farkındalık ışıltısından gelir, çok da anlam yüklememek gerekir.

Don Juan kartalın yayılımlarıyla kazanılan bu farkındalığa "Erk" adını verir. Savaşçının tüm amacı bu erke kapılarını açmaktır. Fakat görücüler şunu da görmüşler: İnsanların farkındalıkları arttıkça tonal dünyaya olan yönelimleri de artıyormuş. Günlük yaşamın telaşesine dalarak duygusal etkiler aracılığıyla olan bitene daha fazla odaklanıyorlarmış. Bir süre sonra tek "gerçeklik" dediği şey Tonalden ibaret tek yanlı bir evrene dönüşüyormuş. Bu da ışıltılı kozanın dış kabuğunu sertleştirerek onu dışarıdan gelen farkındalık yayılımlarıyla bağlantı kurmasını engelleyen, kabuğun daha da sertleşmesine doğru giden bir yola sokuyormuş. Böylece insanın farkındalık yayılımlarıyla teması zamanla azalıyormuş. Farkındalık yayılımları içerideki lifçikliklerle bağlanamıyor ve tonal insanda farkındalık yani erk azalıyormuş.

İşte bu noktada savaşçının yolculuğundan söz edebiliriz. Savaşçının tek amacı katılaşan kozasını tekrar yayılımlarla bağlantıya geçebilecek kadar esnekleştirmek ve şeffaflaştırmaktır. Bunun için tonal hayatını yeniden düzenler. Kişisel önemliliği tonali en güçlendiren şey olduğu için önce bununla baş etmeye çalışır. Savaşçının yolculuğun daha iyi biri olmak, ahlaklı, erdemli, bilge bir yaşam sürmek gibi tonal gerekçeleri yoktur. Savaşçı gayet pragmatik bir sebeple tonal yaşamındaki zaaflardan, beklentilerden, arzulardan, duygusal sürüklenmelerden, gelecekle ve geçmişle olan temasından vd. uzak durmaya çalışır. Bunun amacı tonalle olan sıkı bağı zayıflatmaktır. Çünkü tüm bu "ben" dediği şeyin tonalde yapılandırılmış bir benlikten ibaret olduğunu anlamıştır. Bu benliği zayıflatmak oldukça zorlu bir yolculuktur.

Bu yolculuk savaşçının tonalle olan bağlarını zayıflatır. Yani aslında tonal kişinin zihnindedir. İnsan neyi nasıl algılarsa tonal gerçekliği de öyle olur. Benzetme yerindeyse dalga formu/süperpozisyon ikileminde olduğu gibi, gözlemci neyi gerçeklik olarak kabul ederse gerçeklik odur. İşte savaşçının çabası gerçeklik olarak çökerttiği tonali hangi gerçekliğe çökerteceğini seçme çabasıdır. Ya da başka bir deyişle tonale odaklanarak çöken katı gerçekliği esnekleştirmektir. Bunun sonucu olarak da gerçekliğe attığı çapa nedeniyle sabitlenen birleşim noktasını kaydırarak gerçekliği manipüle etmektir. Savaşçı tonale geçirdiği pençelerini gevşetmek zorundadır. Gerçeklik denen şey baktığı şeydir, gördüğü değil. Bu yüzden bakmayı bıraktığında gerçeklik değişir. Tonalin yakasını bırakır ve bakma ısrarından vaz geçer. Bu noktaya gelen savaşçı bahsedilen enerjisel bir takım fenomenlerle yüzleşir.

Aslında temel amaç birleşim noktasının çökerttiği gerçekliğe neden olan tonal algısını, tüm zihinsel çıkarımlarını, anlamlardan oluşan sanal dünyasını yeniden düzenlemektir. Buna da savaşçının yolculuğu denir. Tonal algısına birinci dikkat adı verilir. Nagual yani bilinmeyen algısına da ikinci dikkat denir. Savaşçı tonalde birinci dikkatle yaşanacağını bilir ama ikinci dikkate sımsıkı kapanmış olan kapılarını da aralamaya neden olacak bir çabaya girişir. Zira tek gerçekliğin sanılan şey olmayabileceğinin farkındalığına varmıştır.

Savaşçının yolu kendisine yeni bir anlam üretmek değil, var olanı sessizce görmeyi öğrenebilmektir. Savaşçı kendinde var olan "en doğal hakkı" kullanmaya taliptir. İçine düştüğü hapishanenin anlamlar olarak adlandırılan tuğlalarla tek tek örülen duvarlarının arkasında kalan gerçekliğin peşine düşmekten başka bir seçeneği kalmaz. Bu yol ona hiç bir şey vaat etmez. Tek varılacak yer gerçekliğin yapay katmanlarının arkasında kalan sessizliktir. Hiç bir şey içermeyen, ama her şey olan sessizlik...