Sosyal medya son günlerde çok konuşulan bir konu ile çalkalanıyor. Bir kişinin adalet arayışı ile başlayan olaylar zinciri çok kısa bir sürede toplumsal bir linçe dönüştü.
Psikolojik açıdan bakıldığında burada çok katmanlı bir süreç işliyor. İnsanlar uzun zamandır birikmiş bir öfke, güvensizlik ve adalet arayışı içindeler. Bu yüzden ortaya çıkan her olay, aslında sadece o olay olmaktan çıkıyor; bastırılmış duyguların dışavurumu haline geliyor.
Böyle anlarda toplum, çoğu zaman bir kişinin etrafında kenetleniyor. O kişi adeta adaletin, cesaretin ya da haklılığın sembolü haline geliyor. İnsanlar ona sarılıyor çünkü o kişi üzerinden kendi görülmemişliklerini, haksızlığa uğramışlıklarını ve duyulmamışlıklarını da haykırıyorlar.
Ancak madalyonun diğer yüzünde şu var: Bir insanı bu kadar büyütmek, aynı zamanda onu insan olmaktan da çıkarmak demek. Hatalarını görmezden gelmek, onu sorgulanamaz bir noktaya koymak. Ve bu noktada, o kişinin de hata yapma ihtimali tamamen göz ardı ediliyor.
İşte tam da bu yüzden, bir insana duyulan güven sarsıldığında ortaya çıkan tepki sadece o kişiye değil, aslında o kişinin temsil ettiği umuda, adalet duygusuna ve toplumsal beklentiye yönelik oluyor. Hayal kırıklığı bu kadar büyük olduğunda öfke de o kadar büyük oluyor.
Fakat burada önemli bir nokta var: Bir topluma ait güven duygusunu tek bir kişiye yüklemek her zaman risklidir. Çünkü kişi yükseldikçe beklenti büyür. Beklenti büyüdükçe hayal kırıklığının şiddeti de artar. Bazen insanlar bir kişiden değil, o kişiye yükledikleri anlamdan dolayı kırılırlar.
Bence olgun toplumların yapması gereken şey, insanları ne kolayca kutsallaştırmak ne de kolayca yok saymaktır. Çünkü gerçeklik bu iki uç arasında bulunur. Bir kişinin yaptığı iyilikleri görmek başka, onu sorgulanamaz bir konuma taşımak başkadır.
Belki de bu tartışmanın bize hatırlattığı en önemli şey şu: Güvenimizi kişiler üzerine değil, şeffaf sistemler, denetlenebilir yapılar ve ortak değerler üzerine kurmalıyız. Çünkü insanları kahramanlaştırdığımızda onların insan olduğunu unutabiliriz; insan olduklarını hatırladığımızda ise daha gerçekçi bir ilişki kurabiliriz.