xenix Avatar filmini seyretmişsinizdir. Oradaki naviler benim yukarıdaki ayrımıma göre şaman mıydı yoksa pagan mıydı?
Onlar animistti.
Hatta o film, paganizmden uzaklaşırken animizmn sınırlarını zorlamis, bazen bu sinirlarin da ötesinde bir yerlere cekip cekistirmistir.
Şu ölen felsefeci hoca kimdi...( saygin biriydi, cumhuriyette filan da yazardi, ismini su an çıkaramadım, dilimin ucunda ama gelmiyor bi türlü)
Iste avatar filmi de onun son zamanlarındaki hali gibiydi: felsefeye "gönül" meselesini katmak gibi seyimsi biseydi.
(gideni çağırmak, beden değiştirtmek vs)
Ama yine de arka fon animistti.
Hem de fazlasıyla.
Yani her canlının ( insan, hayvan, birki) hatta her nesnenin (dagin, tasin, suyun, kayanin, topragin) bir ruhu olduguna inanmak.
Bu bir inanç sistemidir ama bir din değildir
(animizm isminin verilmesi bile 20.yuzyil sularinda olmustur) ...zaten onlar da kendilerini hic boyle çağırmamistir. Aslinda, hayatla ve pratikle öyle kaynasmistir ki, bir isimleri bile olmamıştır.
Animizmin paganizm ile ilişkisi ise, bagimsiz iki değişkenin kesişme noktalarına benzer.
Paganistlerin bazıları animistik olabilir, ama ornegin antik Yunan ya da 4.yuzyil Arabistan paganizminin hemen hicbir animistik yani yoktur. Varsa bile baglam dışıdır.
Insanlık tarihindeki yeri (animizmin) cok eskidir.
Zamanlaması itibariyle de insanlığın cocuksu haline benzer.
Her taraf ruh doludur ama bunlar genellenmemistir.
Canli cansiz ayırımı da izafidir.
Hatta hersey dupeduz canlidir.
(3-4 yas arasi çocuk algisi ve psikolojisi ile uyumludur)
Yani benzer ruh gruplarının (yada ruhdaslarin) başına bir müdür.. (ya da tanri) henuz atanmamistir.
Gobeklitepe benim icin bunun en büyük yansilarindan biridir.
Ama oyle ya da boyle, kısmen, parca parca, nüans nüans, pek cok ogretinin icine sinmiş olabilir. Cunku kendi karşıtı olamayacak kadar genellenmis bir algi ve yargi sistemidir.
Aksi, zaten pek de mümkün değildir çünkü devletten ve genis merkezi otorite tesisinden coook ama cooook önce kök salmıştır.
Bu da onu."dinleşmeden" korumuştur.
(ornegin, hristiyyanlikta neden katolik,ortodoks ve Protestan olarak üç temel mezhep vardir?)
Halbuse gerek ortadogu, gerek kuzey afrika, gerekse Kafkasya ellerinde daha pek çok minör mezhep yer alir.
Iyi de kim naapsin allahın kiptisini, habeşni vesairesini.. dönüp dursunlar çölde kafalarina göre...
ucsuz bucaksiz rus steplerri de..
norvecin her biri bir labirent fraktali olan sonsuz fiyprd zinciri de...
Sahipsiz topraklar misali gorece daginik, gorece yalitik.
Oysa digerleri oyle mi?
Birinin arkasında batı Roma, diğerinde bizans, berikinde İngiltere vesaire.
Neyse...
Yine çok uzadı.
gamaro : bu yazi yapay zekada yok, ilk kez şimdi ve burada 🙂
.