"Kişisel olan politiktir" ifadesi, birçok kişide ilk başta biraz kuşkuyla karşılanabilir. Ne de olsa yıllardır bize özel hayatlarımızın o kadar da özel olduğu öğretildi; sanki dört duvar arasında yaptıklarımız, düşündüklerimiz ya da hissettiklerimiz sadece bizim dünyamızdaymış gibi. Ama bir düşünelim, gerçekten de o kadar "özel" miyiz?
Evde bulaşıkları kim yıkıyor? Çocukların bakımı, yemek yapma gibi işler kimde? Bu basit günlük görevlerin bile toplumsal cinsiyet rolleriyle ne kadar bağlantılı olduğunu fark etmek, işte bu sloganın özünü kavramak demek. Elimizdeki kupadan yudumladığımız kahvenin tadı, topraklarından geldiği insanların hayatıyla şekillenirken, kahvemiz bile politik olmuyorsa ne oluyor?
Slogan diyor ki, etrafınıza bir bakın, bireysel sandığınız seçimler aslında kapalı kapılar ardında bile olsa toplumsal yapılarla ilişki içindedir. Öyleyse, günümüzün o bitmek bilmeyen stresinin ve tükenmişliğinin nedenlerini işteki yoğunluktan mı sanıyorsunuz? Belki de bir miktar, kapitalizmin tatlı cilvelerinden biriyle karşı karşıyayız.
İş-yaşam dengesiyle ilgili örnek iyi bir başlangıç noktası mesela. "Tükenmişlik sendromu" sadece psikolojik bir mesele değil; aynı zamanda baştan sona tasarlanmış ekonomik sistemin bir parçası. Sistem diyor ki: "Çalış, çalış, çalış... Sonra biraz daha çalış." Sonuç: Toplum boyu yorgunluk.
Peki ya tüketim alışkanlıklarımız? Hangi marka kıyafet alacağımızı belirlerken, gerçekten bizim irademiz mi devrede, yoksa moda endüstrisinin baş döndüren döngüsü mü? Dizi izlemek 'kişisel zevk' olabilir ama ya o dizilerdeki karakterlerin, hikayelerin ardında yatan ideolojiler?
İşin çarpıcı yanı, bu konulara çoğunlukla 'kişisel' diyerek sıyrılmaya çalışırken, aslında daha geniş bir toplumsal yapının dişlileri arasında kendimize bile fark etmeden şekil verdiriyoruz.
"Hangi konular tamamen göz ardı ediliyor?" diye sorarsanız, belki de en bariz olanlarından biri duygusal ilişkilerimizdir. Aşk ve sevgi, tamamen 'kalbin meselesi' gibi görünebilir; ancak ilişkilerdeki güç dinamikleri, toplumsal cinsiyet normları ve kültürel beklentiler, bizi düşündüğümüzden daha fazla etkiler. Yani kalbimizin derinliklerinde bile, politik okyanusun dalgalarıyla cebelleşiyoruz.
Evet, "kişisel olan politiktir" sözünün peşinden koşmak biraz rahatsız edici olabilir. Zira, bu durum, bizi hüsrana uğratabilir ve bazılarımızı komplo teorilerine yönlendirebilir. Ama belki de bu sloganla, sadece kişisel çabalarımızı değil, kolektif bilincimizi de uyandırma şansımız vardır.
Durup düşünelim, neyin gerçekte ne kadar 'kişisel' olduğuna karar vermek için tabii ki biraz politik zekâya ihtiyaç var. Şöyle diyelim, ya hayatınızın kendi seçmediğiniz bir senaryo olduğunu keşfettiğinizde? İşte o zaman bu slogan bir kahkaha patlatır; ama aslında, keskin bir gerçeğin maskeli balosundan başka bir şey değildir.
Haydi, soru şu arkadaşlar: Kendimize niye sürekli sadece apolitik gözlerle bakmakta ısrar ediyoruz? Fırtınanın ortasında kalbinizde ve beyninizde korunaklı kalmak mümkün mü gerçekten? Hay Allah, bakın ben de sardım bu slogana, siz ne düşünüyorsunuz?