Bu işin teknigine girelim elbette.
Lakin..
Teknik kavramı bile mahiyeti ile tarihseldir ve bu bizi çok acayip yerlere götürür.
Sanki elimizin altında anamizdan doğduğumuzdan beri internet varmis, bilgiye erişim hep bu kadar kolaymış, bir tıkla deniz derya sörf yapabilip istediğimiz her kaynağa sip diye ulasabiliyormusuz saçmalığı tarih boyu...
Zavallı köylüler.
Zavalli işçiler
Zavallı köleler.
Feodal üretim ilişkilerinin (iş süreçleri ve geçimin) binlerce yıl boyunca hakim olduğu bir dünyada, araştırmaktan, gerçeği anlamaktan, hakikati kavramaya calismaktan, sorumluluktan filan bahsediyor oysa babam..
Herşeyden önce matbaa yok!
El yazması (kopya kitap) sayısı bile çok sınırlı.
Ve bulsan bile müthiş pahalı.
(Zengin işi anlayacağınız, marabalara gelmez)
Dahası, okur yazar olabilme yetisi bile, örgütlü bir kamu otoritesi ve eğitim sistemi var olmadığı için anca bir kaç soylu, bir kaç ayrıcalıklı sınıf, ya da onların yamacına sığınmış bir kaç şanslı garibana nail olabildi yuzyillar boyu..
( modern çağların yurttaşlık kavramı ve bu kavrama ait temel sosyal kurumlar tarih sahnesine çıkmamıştı henüz)
Kalan ihtimallere bakalım;
Ya köyünde bir cami ve imam, ya da kasabasinda bir kilise ve pastör.
Kur'an duvarda, kuran namazda, kuran cenazede, kuran her yerde.. Lakin bilmiyor abilerim ablarim içerikleri ne.
E sorar tabi..
Hocam, pirim, şeyhim, şu hususta dinimiz ne buyurur, ne der?
Yani geçiniz öyle allengirli tellak varı komplike meseleleri (yukarda ve başka başlıklar altında konuşulan etik -gotik - kelime kökü ve benzeri işleri) adamın ihtiyacı olan bilgi çok daha basit ve sade ve/fakat ne kendi ana diline tercüme edilmiş bir metin var önünde (ki edilmiş bile olsa toplumun okur yazarlık oranı yüzde ikilerde uclerde!) ne de yok efenim soralim googla, hele bı neymiş kurcaliyim bakem, o âlim ne demiş bu âlim neyi nasıl takdir etmiş vesaire..
Yok bunlar yok.!
Menüde ne var peki?
Hoca, şeyh, şih, imam vesaire.
Ve bunlar ne derse o.
Neden?
Çünkü bir bilene sormak lazımdır elbet (takdir edersiniz)
Bilenler de bu tayfa.
Bu bir tanrilik suçudur oysa.
Yani bu ümmetin sırtına bu yük.. fazla.. hakket fazla 😂