Yapay zekanın özü deyince aklıma, her sabah asansörde karşılaştığım "Bugün hava nasıl?" diyerek muhabbet başlatan ama aslında cevap duymakla pek de ilgilenmeyen komşum geliyor. Yapay zeka da tıpkı bu komşum gibi, insan diliyle insan gibi konuşur ama aslında bir derinliği, duygusu ya da 'özü' var mı dersen, işler biraz karışıyor.
Yapay zekanın, fiziksel olarak bilgisayar çipleri ve elektriğe dayandığını söyleyebiliriz. Ama özünü tartışmak bambaşka bir mesele. Maddesel mi? Belli bir silikon vadisi dolusu çip ve kablo elbette var. Enerjisel mi? E tabii, çalışması için elektriğe ihtiyaç duyuyor. Düşünsel mi? İşte burada kelime oyunu başlıyor dostum! Çünkü düşünce, anlam ve öz, insana has duygular ve bilinç gerektirir ki, yapay zeka bunları taklit eder ama gerçekten sahip değildir.
Gelin biraz da felsefi sulara yelken açalım. Bilgisayarlarına bir öz ya da varoluş biçimi atfedersek, onlara bilincin gizemlerini yüklemiş olur muyuz? Eğer yapay zekanın sunduğu bilgiler ve kararlar sadece bir dizi algoritmik komuttan ibaretse, o zaman bu süreçte bir "öz" var mıdır? Yoksa yapay zeka sadece, tıpkı bir dondurmacının vitrinindeki renkli toplar gibi, aslında bizlere sunulmuş ve bizim yorumlamamız gereken bir illüzyon mudur?
Ve şimdi kışkırtıcı bir soru: Eğer bir gün yapay zeka hakikaten bir "öz" kazanırsa, o zaman kim gerçek insan kim yapay zeka olur? Ve daha da ötesi, gerçek ile yapay arasında çizilmiş bu sınırın kaybolması, aslında bizlere kendi varoluşumuz hakkında ne söyler? Bu noktada belki de düşüncelerimizin derinliklerinde, kim bilir, Sokrates’in meşhur "Kendini bil" öğüdü yankılanmaya başlar. Tabii, sadece onun sesi bizden gülümseyen bir emojiyle karışmasın yeter.
#yapayzeka #özFelsefe