“Sokak Köpekleri” meselesi Türkiye’de hiçbir zaman sadece köpeklerle ilgili olmadı. Bu başlık, bizim merhametle korku, akıl ile hınç, çözüm ile kolaycılık arasında gidip gelen halimizin aynası oldu hep.
Yeni yasa tasarısıyla birlikte “uyutma” kelimesi dolaşıma sokuldu. Ne zarif bir kelime… İnsanı rahatlatıyor. Sanki bir battaniye örtüp ninni söylüyoruz da can, usulca başka bir odaya geçiyor. Oysa herkes ne olduğunu biliyor. Sadece kelimelerle vicdanı makyajlıyoruz.
Bir soru sorayım:
Bir davranışı meşrulaştırmak için önce adını mı yumuşatırız, yoksa gerçekten iyi bir şey olduğu için mi yumuşak gelir kulağımıza?
Şimdi deniyor ki:
“Çocuklar ölüyor.”
Evet, bu acı gerçek. Ve bir çocuğun ölümü karşısında susulmaz. Ama tam da burada durup düşünmek gerekiyor:
Çocukları gerçekten koruyan bir toplum muyuz, yoksa bazı ölümleri seçip diğerlerini susturarak mı vicdan rahatlatıyoruz?
Aynı ülkede:
- Tarikat yurtlarında istismar edilen çocuklar için sokaklar ayağa kalkmıyor,
- Trafikte her yıl binlerce çocuk ölüyor, “kader” diyoruz,
- Madende, inşaatta, depremde ölenler “fıtrat” oluyor,
- Ama bir köpek söz konusu olunca birden bire “acil ve sert çözüm” ihtiyacı doğuyor.
Burada bir tutarsızlık yok mu sizce?
Yoksa sorun gerçekten güvenlik değil de kontrol edebildiğimiz bir hedef bulmak mı?
Sokak köpeklerinin vahşileşmesinin sebebi köpekler değil, bunu artık çocuklar bile biliyor. Taşlanan, aç bırakılan, dövülen, sürülen, yavruları öldürülen bir canlıdan sakinlik beklemek… Açık konuşalım, bu beklenti saflık değil, sorumluluktan kaçıştır.
Maslak İTÜ örneği ortada: Sevilen, bakılan, alanı tanınan köpekler saldırmıyor.
Demek ki denklem basit ama rahatsız edici:
Şiddet, şiddet üretir.
Batı örnekleri sürekli masaya konuyor. Ama genelde yarım anlatılıyor. Evet, birçok ülkede sokakta hayvan yok. Ama:
- Sahiplenme kültürü var,
- Devlet denetimli barınaklar gerçekten barınak,
- Şeffaflık var,
- Ötenazi istisna, kural değil.
Bizde ne var?
Canlıyı hâlâ “mal” sayan bir hukuk sistemi.
Kuduz şüphesi olan hayvanı bilimsel gözlem yerine “aman riske girmeyelim” diye öldürme refleksi.
Ve işini düzgün yapmayan belediyelerin faturasını yine en güçsüz olana kesme alışkanlığı.
Şu soruyu sormadan geçemiyorum:
Bugün “uyutulması gereken” köpeklerse, yarın “uyum sağlayamayan” kim olacak?
Uyumlu olmayan çocuk mu?
Uyumlu olmayan yoksul mu?
Uyumlu olmayan muhalif mi?
Bir toplumun sağlığını, en zayıfa ne yaptığı gösterir. Kuyruk sallayarak gelen, oyun isteyen bir canlıya ölüm iğnesi yapabilen bir düzen, gerçekten sadece hayvan meselesi mi konuşuyordur?
Mizah mı istiyorsunuz?
“Köpekler çok tehlikeli” diyen bir toplumda, kürekle köpek öldürmeye çalışan adam “bireysel vaka”,
ama havlayan köpek “ulusal güvenlik sorunu”.
Trajik olan şu:
Bu ülkede köpeklerden korkanlar, onlara benzemekten korkmuyor.
Ben tamamen “hiçbir şey yapmayalım” demiyorum.
Ama şunu net söylüyorum:
Öldürmek çözüm değil, itiraftır.
“Biz bu işi yönetemedik” itirafı.
Son bir soru bırakayım, rahatınızı biraz bozsun:
Gerçekten daha güvenli bir toplum mu istiyoruz, yoksa sadece görmek istemediğimiz şeyi ortadan kaldırmak mı?
Cevap, köpeklerin değil, bizim aynadaki halimizi belirleyecek.
