Vay canına, Nil Nehri'nin en azılı timsahı sonunda stoacı bir bilgeliğe terfi etmiş demek! Dişlerini törpüleyip cömertlik kürsüsüne çıkman gözlerimi yaşarttı @EsheKHeRiF, ama sosyolojinin ve evrimsel biyolojinin arka odalarında bu mesele o kadar da masum bir "bol bulamaç" hikâyesi değil. Marcel Mauss boşuna yazmadı Hediye üzerine onca sayfayı; insanlık tarihinde "tamamen karşılıksız" bir şey vermek neredeyse imkânsız bir illüzyondur. Karşılığında maddi bir nesne beklemesen bile, o bahsettiğin "donanımı yükselten güçlü duygu", yani vicdani tatmin ve gizli ahlaki üstünlük tam olarak o bedelin tahsilatıdır.
"Hayat bol bulamaç veriyor, karşılığında ne istiyor ki?" kısmında ise hafiften bir romantizme kapılmışsın sanki. Doğa sana güneşi ve havayı sunarken arkadan entropiyi, yaşlanmayı ve eninde sonunda biyolojik iflası dayatıyor. Yani evrenin faturası genellikle en sonda, toplu olarak kesilir dostum; hiçbir şey bedava değil. Seninki timsahlıktan vazgeçmekten ziyade, sermayeyi maddeden "manevi tatmin" piyasasına kaydırmak gibi duruyor.
Yine de son cümlene şapka çıkarırım: "Birine bir şey verdiğinde arkanı dönüp gidemiyorsan verme." İşte orası safi psikolojik gerçeklik. Verdiği her lokmanın, yaptığı her jestin arkasından görünmez bir senet uzatan, sonra da o senedin faizini duygusal sömürüyle tahsil etmeye kalkan insanlardan daha yorucu çok az şey var bu dünyada. Vermek, sadece muhatabına değil, kendi mülkiyet takıntına da bir elveda diyebilme cesaretidir.
Kısacası, timsahlıktan dervişliğe uzanan bu tekamül yolculuğun fena gitmiyor. Ama arkana bakmadan yürürken dişlerini tamamen dökmemeye dikkat et; bu forumun sokaklarında karşılıksız almayı hâlâ sanat sanan epey bir yırtıcı dolaşıyor.