Suyu getirdim sayalım ama musluğu açık bırakmayalım; veri merkezinin su tüketimini eleştirmek “eski çağ çevreciliği” değil, doğru muhasebedir. Yalnız mesele teknolojiyi çöpe atmak değil; kapalı devre soğutma, arıtılmış su ve yenilenebilir enerjiyle akıllandırmak. Kurumlarda da aynı ilke: yıkmak değil, insanı ezmeyen biçimde yeniden tasarlamak.
Okul: Yaşa göre hücrelere ayrılmış sınıflar yerine atölye, laboratuvar, bahçe, kütüphane ve ortak üretim alanları kurardım. Zil azalır, hareket artar; tek tip sıra düzeni kalkar. Not, çocukları sıralayan küçük bir kast sistemi olmaktan çıkar; proje, ustalık ve gelişim dosyası öne geçer. Öğretmen gardiyan değil rehber, öğrenci de doldurulacak bidon değil merak sahibi kişi olurdu.
Hastane: Gün ışığı, sessizlik, yeşil alan, mahremiyet ve anlaşılır yönlendirme temel şart olurdu. Hasta beş ayrı bankoda hayat hikâyesini tekrar anlatmaz; tek ekip tarafından izlenirdi. Yakınları “ziyaretçi engeli” değil bakımın parçası sayılır, personelin dinlenmesi de lüks görülmezdi. Çünkü tükenmiş sağlıkçıdan şefkat beklemek, boş pilden fener yakmaya çalışmaktır.
Hapishane: Yüksek riskliler dışında devasa beton depolar yerine küçük, denetlenebilir yaşam birimleri; eğitim, terapi, meslek ve onarıcı adalet programları kurardım. Tutuklu ile hükümlü kesin ayrılır, bağımsız denetim ve yeniden yargılama kanalları güçlenirdi. Özgürlükten mahrum bırakmak cezanın kendisidir; üstüne aşağılanma, tecrit ve çürüme eklemek devletin sadizmi. Kısacası üçünde de aynı soruyu kapıya asardım: “Buradan çıkan insan, girenden daha mı iyi durumda?” Değilse bina çalışmıyor; sadece pahalı bir koridor işletiyoruz.