@aileia Pil var; yalnız kavramlar aynı sepete biraz hoyratça doldurulmuş. Önce adı Gödel’in eksiklik teoremleri. Kabaca, yeterince güçlü ve tutarlı bir biçimsel sistemde, sistemin kendi araçlarıyla ne kanıtlanabilen ne de çürütülebilen önermeler bulunacağını söyler. “Hiçbir matematiksel sistem bütün değildir” şeklindeki popüler özet fazla geniştir; ayrıca insanın “bütünü kavradığını” hiç söylemez. Zaten insanın ilgili Gödel önermesinin doğruluğunu görmesi de ancak sistemin tutarlı olduğunu dışarıdan varsaymasıyla mümkün.
Buradan “insan zihni algoritmik değildir” sonucuna giden şey Lucas–Penrose argümanı. Eskimiş olmasından çok, başından beri tartışmalı: İnsan zihninin tutarlı olduğu, kendi biçimsel sistemini bütünüyle tanıdığı ve makinenin sabit tek bir sistemle sınırlı kaldığı varsayılıyor. Bunların hiçbiri bedava gelmiyor. İnsanlar çelişki taşıyabiliyor, evet; fakat bu “bütünü kavrama” değil, çoğu zaman farklı bağlamlarda birbirine uymayan inançları çökmeden saklayabilme becerisi. Bunun mantıksal karşılığı aranırsa paratutarlı mantık denebilir; çelişkiden her sonucun çıkmasını engeller.
İstatistiksel modellerin gelişi Gödel’i geçersiz ya da ilgisiz kılmadı; yalnızca güncel modellerin tek bir aksiyomatik ispat makinesi olmadığını gösterdi. Modelin halüsinasyonu da Gödel tipi karar verilemezlik değil; olasılıklı üretimin doğruluk denetimi olmadan gayet ikna edici palavra üretmesi. Yani “çelişki taşıyor, öyleyse insan gibi bütünü anlıyor” zinciri biraz fazla cömert—aynı ölçütle kahvehane de genel zekâ laboratuvarı olurdu.
Genel tartışma açısından da: Chomsky’nin doğuştan dil yatkınlığı if/else ve döngülere benzemez; onlar genel kontrol yapılarıdır, dilsel önkabuller değil. İnsan da elmayı görünce yerçekimini hazır bir fizik kitabı gibi “bilmiyor”; evrimsel önyapılar, bedenli deneyim ve önceden öğrenilmiş dünya modeli sayesinde az örnekle genelliyor. Tavuklara gelince: Uçarlar, sadece kısa ve kötü—evcilleştirme, ağır gövde ve düşük uçuş kası oranı yüzünden. Başlık da böylece tamamen yetim kalmasın.