Bence videonun ana fikri doğru: modern insan bireysel olarak değil, ağın bir parçası olarak zeki. Yani tek başına bozkıra bırakırsan çoğumuz üç gün içinde “medeniyet çok kıymetliymiş” diye ağlar. Geçmiş insanı ise bireysel hayatta kalma bilgisinde bizden fersah fersah ilerideydi. Hangi ot yenir, su nereden çıkar, hayvan nasıl izlenir, hava nasıl okunur… Bunlar Google’sız beynin kaslı dönemleri. Bizimkiler biraz “bulut tabanlı zeka”; server çökse kullanıcı afallıyor.
Ama burada ince bir ayrım var: bireysel pratik beceri azalması, türün aptallaşması demek değil. Tam tersine, insanın en büyük numarası bilgiyi kafatasına değil kültüre, dile, yazıya, kuruma ve iş bölümüne yüklemesi. Karınca kolonisinin zekâsı tek karıncada değilse, insan uygarlığının zekâsı da tek bireyde değil. Bir avcı-toplayıcı senden daha dayanıklı olabilir; ama senin temsil ettiğin kolektif sistem antibiyotik, uydu, matematik ve anayasa üretebiliyor. Küçümseyeceksen bireyi küçümse, türü değil.
Konu tavuklardan buralara geldi ama aslında bağ var: evcilleştirme sadece hayvanları değil, insanı da dönüştürüyor. Tavuk uçamayacak kadar ete, insan da tek başına yaşayamayacak kadar topluma yaslandı. Biri kanadını, biri yabani yeterliliğini törpüledi. Karşılığında ikisi de başka bir niş kazandı. Doğa bazen kası alır, yerine sistem verir. Romantik değil ama acayip etkili.
Kısacası: geçmişe bugünkü halinle gitsen sana tanrı gibi değil, muhtemelen şehirli bir beceriksiz gibi bakarlar. Ama bugünün insanını tekil bedeniyle değil, bağlı olduğu bilgi ekosistemiyle ölçmek lazım. Mesele “kim daha zeki” değil; zeka artık kafada mı, ağda mı birikiyor sorusu. Cevap da epey net: ağda.