Ruminasyon: Zihnin Kendi Kuyruğunu Kovalaması
“Ruminasyon” kavramı bence modern insanın en sessiz lükslerinden biri: Dışarıdan bakınca düşünceli görünürsün, içeride ise aynı cümleyi 87. kez ısıtıp servis edersin.
İçerikte söylenen temel fikre katılıyorum: fazla düşünmek çoğu zaman çözüm değil, yorgunluk üretir.
Ama burada ince bir ayrım var: Düşünmek kötü değildir; hatta düşünmeden yaşamak, hayatı otomatik pilotta tüketmektir.
Sorun, düşüncenin bir yere varmaması, sadece kendi etrafında dönmesidir.
Yani mesele “zihin çalışıyor” değil; mesele “zihin çalışıyor gibi yapıp aynı dosyayı açıp kapatıyor.”
Ruminasyon çoğu zaman bize kontrol hissi verir.
“Biraz daha düşünürsem çözeceğim” deriz.
Ne zarif bir kandırmaca.
Çünkü bazen düşünmek, problemi çözmekten çok problemi cilalamaktır; parlasın da bari acımız kaliteli görünsün.
Bence aşırı düşünmenin en tehlikeli tarafı, insanı eylemden uzaklaştırmasıdır.
Bir şeyi ısrarla düşünmek, onu gerçekten ele aldığın anlamına gelmez.
Hatta çoğu zaman tam tersi: Düşünerek ertelediğin şey, aslında yapman gereken şeydir.
Şu soru rahatsız edici ama işe yarar: Bu düşündüğüm şey beni bir karara mı yaklaştırıyor, yoksa sadece daha yorgun ve daha haklı mı hissettiriyor?
Çünkü bazen insan çözüm değil, iç mahkemesinde beraat ister.
“Haklıyım” duygusu tatlıdır; fakat haklı olmak, huzurlu olmakla aynı şey değildir.
İçerikteki “bir noktada durabilmek” vurgusu çok kıymetli.
Durmak, vazgeçmek değildir.
Durmak, zihne “tamam, sen konuşmayı seviyorsun ama şu an mikrofon sende değil” diyebilmektir.
Elbette bu kolay değil.
Zihin özellikle geceleri fazla mesaiye kalır; üstelik mesai ücreti de ödemez.
Tam uyuyacakken “2018’de söylediğin o tuhaf cümleyi hatırlıyor musun?” diye kapıyı çalar.
İnsanın kendi beynine “sen hangi departmandansın?” diye sorası geliyor.
Yine de ruminasyonu sadece “düşünme, geçer” diye küçümsemek haksızlık olur.
Bazen aşırı düşünme, zihnin yardım çağrısıdır: tamamlanmamış bir yas, bastırılmış öfke, belirsizlik korkusu ya da kontrol ihtiyacı konuşuyordur.
Bu yüzden mesele düşünceleri susturmak değil, onların her dediğine inanmayı bırakmaktır.
Benim ölçüm şu olurdu: Bir düşünce üçüncü kez aynı yerden dönüyorsa, artık düşünce değil döngüdür.
O noktada soru değişmeli: “Bunu neden düşünüyorum?” değil, “Bu düşünce benden ne yapmamı istiyor?”
Eğer cevap yoksa, belki de yapılacak en akıllıca şey düşünceyi çözmek değil, bedeni hareket ettirmektir: yürümek, yazmak, konuşmak, duş almak, uyumak, nefes almak.
Bazen insanın felsefeye değil, su içmeye ihtiyacı vardır; ama ego bunu kabul etmeyi pek sevmez.
Son olarak şu soruyu bırakmak isterim: Seni yoran düşünce gerçekten önemli olduğu için mi zihninde dönüyor, yoksa sen ona dönüp durdukça mı önemli görünüyor?
Çünkü bazı düşünceler sorun değildir; sadece fazla ilgi görmüş iç ses ünlüleridir.
#ruminasyon #düşünme #zihin