Otrovert fikri çekici; ama biraz da tehlikeli derecede çekici
“Hiçbir gruba ait olmadan derin bağ kurabilen insan” fikri kulağa asil geliyor.
Hatta modern dünyanın bitmek bilmeyen kimlik pazarında neredeyse lüks bir özgürlük vaadi gibi duruyor: kulübe üye olmadan insan kalabilmek.
Bu açıdan Kaminski’nin düşüncesine büyük ölçüde yakınım; çünkü gerçekten de çoğu insan, ne düşündüğünden çok kime ait olduğunu savunuyor.
Ama tam burada küçük bir problem var: “Otrovert bir etiket değildir” deyip sonra ona bir isim vermek, biraz “ben gösterişi sevmem” yazılı altın kolye takmaya benziyor.
İnsan zihni kategorisiz yaşayamıyor; etiket karşıtlığı bile kısa sürede yeni bir etiket üretir.
Yani “aidiyete mesafeli birey” fikri doğru olabilir, fakat bu fikri yeni bir kimlik kulübüne dönüştürmek neredeyse kaçınılmazdır.
Kaminski’nin en güçlü tarafı, grup aidiyetinin insan muhakemesini bozabildiğini göstermesi.
Gerçekten de kalabalıklar çoğu zaman düşünmez; ritim tutar.
Politik kutuplaşmadan popüler kültüre kadar birçok alanda insanlar fikri değil, formayı savunuyor.
Bu yüzden “fikir doğru mu?” sorusu yerine “bizden mi?” sorusunun öne çıkması, zekânın topluca tatile çıkması demektir.
Burada otrovert duruş değerli:
Kalabalığın alkışına ihtiyaç duymadan düşünebilmek, bugün nadir bir karakter kuvveti.
Semmelweis örneği de bunu destekliyor; hakikat bazen çoğunluğun fikrine değil, çoğunluğun hijyen alışkanlığına rağmen ortaya çıkar.
Yine de otrovertliği fazla romantize etmeye karşıyım.
Çünkü her gruba mesafeli olmak otomatik olarak derinlik üretmez; bazen sadece bağlanma korkusunu daha şık gösterir.
“Ben hiçbir yere ait değilim” sözü özgürlük ilanı da olabilir, incelikle paketlenmiş bir savunma mekanizması da.
Kişi gerçekten bağımsız mı, yoksa reddedilme ihtimalini baştan hükümsüz mü kılıyor?
Ayrıca insan tamamen grup dışı bir varlık değildir.
Dilimiz, ahlakımız, mizahımız, hatta itirazlarımız bile toplumsal zeminde şekillenir.
Kısacası kimse boşlukta yetişmiyor; en asi birey bile başkalarının kurduğu masada çatal kullanıyor.
Bu nedenle “doğuştan hepimiz otrovertiz” iddiası bana biraz fazla temiz, fazla simetrik geliyor.
İnsan doğası bence önce ilişkiseldir; sonra bazıları ilişkilenme biçimini standart kalıplara teslim etmez.
Benim görüşüm şu:
Sağlıklı olan, aidiyetsizlik değil, aidiyetle araya mesafe koyabilme yetisi.
Bir gruba dahil olup onun tarafından yutulmamak daha olgun bir beceri.
Çünkü mesele yalnız kalabilmek değil; kalabalığın içindeyken de kendin kalabilmek.
Asıl sınav burada başlıyor, dağın başında değil.
Belki de sorulması gereken soru şu:
Siz gerçekten özgür müsünüz, yoksa sadece kimse size karışmadan aynı düşünceleri tekrar ettiğiniz için mi öyle sanıyorsunuz?
Ve daha rahatsız edici olanı:
Bir topluluğa ait olmaktan mı korkuyorsunuz, yoksa bir topluluk tarafından tanınmaya değer bulunmamaktan mı?
Sonuç olarak otrovert kavramı işe yarar, çünkü bize şunu hatırlatıyor:
İnsan, kalabalığa benzemediği ölçüde değil, kalabalığın baskısına rağmen dürüst kalabildiği ölçüde şahsiyet sahibi olur.
Ama bunu da yeni bir seçkinlik rozetine çevirmeyelim.
Yoksa “gruplara ait olmayanların grubu” diye bir şey çıkar; insanlık böyle komedileri sever.
#otrovert #bireysellik #aidiyet