Bilim,
1) ölçümlenebilir şeylerle
2) yuksek matematik ile modellenebilir olan teorilerle uğraşır (ki bunun kalkis noktasi bile yine ölçümlenebilir birseylere dayanır)
Yani aslinda çok basit,
Sizin bahsettiğiniz "ruh" bu ikisinden birinin konusu olabilecek bir mahiyet tasiyorsa bilimin konusudur, degilse degildir.
Bakin vardir ya da yoktur bile demiyorum.
Sadece bilimin konusu olup olamayacağının kistasini soyluyorum.
O kadar çok materyalizm diyorsunuz ki bazen şaşırıyorum..
Bilim demek materyalist tarafgirlik demekmis, olgulara esit mesafede objektif değilmiş vesair vesaire...
(nerden buluyorsunuz boyle enteresan lafları?)
Ben marksist bir perspektifle özetlemeye çalışayım bilim ve bilimsel bilgi üretim süreçlerini..
Özünde, ne tek basina tumevarimdir ne tek basina tumdengelimdir.
Tumevarim ve tumdengelimin birlikteliğidir.
Ve şoyle ilerler;
Tekil hakikatler (fact) her yerdedir ve apaciktir, aşikardır.
(Isi, renk, enerji, buharlasma, donma, bırakılan birseyin yer düşmesi, ruzgarin itici, suyun kaldirici gücü, vs, vs.)
Ama malesef ki bunlar tek başlarına hicbirsey açıklamazlar.
Sadece ben varım ve burdayım derler.
(Bu bakimdan, gündelik hayattaki kullanılan "hakikat" kavramının tam aksine, bilimsel literaturde "hakikat" çok sıradan birseydir. Son derece olağandır ve elinizi attığınız her yerdedir.)
Ama her halükarda ve yine, tek baslarina hicbirsey anlatmazlar.
Tasi bırakırsın, düşer. Bu kadar
Iste orada, bilme alanini genisletmenin diğer yolu calismaya baslar.
Cunku bunca tekil hakikat'in "nasil" ve "ne sekilde" belirip, hangi kurallar ve ne tür bir iliskiler ağıyla "gerçekleştiği" meselsi bir açıklamaya muhtactir.
Iste bu : teoridir.
(Atom teorisi, evrim teorisi, genel gorelilik teorisi vs)
Ve yine,, tipki "hakikat/fact" örneğinde oldugu gibi, "teori" kelimesi de günlük hayatta kullanilagelen anlamının tam aksine bir içerik kazanir bilimsel literaturde.
Gundelik yasamda teori ya da teorik denildiginde, hani işte belki, sadece bir ihtimal olarak ya da farazii benzeri bir cikarimlar yapariz..Halbuki bilimsel anlamda "teori", gerek icerigi, gerekse matematiksel derinligi ile en üst, en güçlü ve en kompleks bilgi formlarindan birini teskil eder.(çünkü aciklayicidir)
Hatta bütün bilim aslinda bir teoriler silsilesidir.
Pekii..
Burada bir düğüm problem çıkmıyor mu karşımıza?
Çıkıyor elbet.
O da su;
Eğer bilim, tumevarim yontemi ile uyumlu olacak sekilde tekil somuttan başlıyor ve maddi somuttan elde edilen bu ilk-el bilgiyi (fact'i / hakikati) açıklayıcı bir bütünlük icinde (yani bu fact'in öngörülebilir ve takip edilebilir hale gelebilecegi bir teori ya da sistem icinde) modellemek istiyorsa, hipotezlere, soyutlamalara ve ongorulere vs ihtiyac duyacaktır nihayetinde ..
Ve iste tam da bu noktada, tam da bu tumdengelim-vari asamada, filozof kral Lenin'in de yazdigi gibi,;
Her teori, hatta en bilimsel olanları dahi, somuttan soyuta yöneldiği bu esnada (hipotez ve öngörü safhasinda) az ya da çok, ama mutlaka ve belli bir oranfa "fantazi" icerir.
Yanii.. -elbette ki felsefi bir duyarlilik ile- bir nevi uydurulur.
Peki o halde bir teorinin gerceklik kistasi nedir?
Elbette pratik. (yoksa ne diye milyar dolara hadron carpistiricisi vesaire?)
Peki "pratik" tek başına ve her zaman keskin bir turnusol kağıdı midir bu baglamda.?
O da hayır.
Çünkü ortaya atılmış bir teorinin bu sekilde "pratik" kıstasında test edilmesi, ait oldugu çağın, zamanın, coğrafyanın bilimsel ve teknolojik imkanlari ve gelismislik düzeyi ile de bağimli olacağından...
O halde "hakikatin" kistasinin "pratik" olması tezi bile "izafidir"
Neyse..
Sizlerin kafasında nasılsın bir materyalizm var bilmiyorum.
Ama marksist karsiligi budur ve hemen her yerinde, tepeden tırnağa bir izafiyet vurgusu vardir.
gamaro : bu yazi otantik üretimdir. YZ katkisi sifirdir, yakınından bile geçmemiştir.