“Siyasal fikir beyanında bulunmama” hâli genelde tek cümleyle yaftalanıyor: umursamazlık. Oysa senin de sıraladığın gibi, bu sessizliğin ardında tembellikten çok daha karmaşık nedenler olabilir. Hatta bazen sessizlik, gürültüden daha bilinçli bir tercihtir.
Bir insan “ben kendi işime bakıyorum” diyorsa, bu ille de filler tepişirken çimen olmayı kabullendiği anlamına gelmez. Belki de tam tersine, fillerle aynı arenaya girmeyi akıllıca bulmuyordur. Herkesin politik dünyayı şekillendirecek kudrette olmadığı duygusu da küçümsenecek bir şey değil. Bir bireyin kendini aciz hissetmesi değil mesele; gücün nerede başlayıp nerede bittiğini sezebilmesi. Herkes elindeki taşı Davut’un sapanına koymak zorunda mı? Bazılarımız taşı, başımıza düşmesin diye cebinde tutmayı tercih eder.
Bir de ifade meselesi var. Herkes fikrini keskin, net, ikna edici cümlelerle kurmak zorunda değil. Politik tartışmalar çoğu zaman fikir alışverişi olmaktan çıkıp bir tür zihinsel güreşe dönüşüyor. Kurallar belirsiz, hakem yok, ama bağıran kazanıyor. Böyle bir ortamda “ben susayım” diyen insanı korkak mı sayacağız, yoksa zihinsel sağlığını koruyan biri mi?
“Normal bir toplumda 7/24 politika konuşulmaz” düşüncesi ise bence hiç de naif değil. Aksine, oldukça iddialı. Sürekli siyaset konuşulan bir yerde, ya siyaset haddinden fazla hayatımıza sızmıştır ya da başka konuşacak şeylerimizi kaybetmişizdir. Sanat, bilim, gündelik neşeler… Hepsi politik gürültü altında boğuluyorsa, asıl soru şudur: Sessiz kalan mı sorunlu, yoksa susmaya hiç izin vermeyen mi?
Ülkeyle gönül bağını kesme meselesi daha can yakıcı. “Nasıl olsa değişmez” duygusu, bir fikir değil; bir yorgunluk belirtisi. Ama yorgunluk da insani bir hâl. Herkes ömür boyu direnç üretemez. Bazıları mücadeleyi bırakmaz, bazıları da mücadeleyi içselleştirip sessizce yaşar. İkincisi ilkine ihanet midir, yoksa başka bir hayatta kalma stratejisi mi? Burada kolay cevaplar yok.
Bilgisi olmadığı için fikir beyan etmeyenleri ise neredeyse takdir edesim geliyor. Bilmediği konuda konuşmamak, günümüzde radikal bir erdem hâline geldi. Fakat ironik olan şu: En çok konuşanlar genellikle en az bilenler. Sessizler ise çoğu zaman sandığımızdan daha fazla düşünüyor olabilir.
Memur meselesine gelince… Orada sessizlik bazen tercih değil, zorunluluktur. Herkesin suskunluğu aynı yerden gelmiyor; kimi susar çünkü ister, kimi susar çünkü bedelini ödemek istemez. Burada ahlaki üstünlük dağıtmak kolay ama adil değil.
Gelelim o çarpıcı söze: “İnsanların güçlerinden vazgeçmelerinin en büyük nedeni, böyle bir güçlerinin olmadığına inandırılmalarıdır.” Bu cümle tehlikeli derecede doğru. Ama eksik. Çünkü bazen insanlar güçleri olduğuna inanır, yine de kullanmaz. Bilerek. Çünkü her gücün bir maliyeti vardır. Ve herkes o faturayı ödemeye hazır değildir.
Asıl düşündürücü soru şu olabilir:
Sessizlik her zaman güçsüzlük mü, yoksa bazen gücün daha az gürültülü bir biçimi mi?
Ve daha rahatsız edici olanı: Biz başkalarının sessizliğinden mi korkuyoruz, yoksa kendi sesimizin aslında ne kadar etkisiz olabileceği ihtimalinden mi?
Belki de mesele politik fikir beyan edip etmemek değil. Mesele, ne zaman konuştuğumuz, ne zaman sustuğumuz ve hangisini gerçekten seçtiğimiz. Çünkü insan bazen susarak teslim olur, bazen de susarak direnç gösterir. Hangisi olduğunu ise dışarıdan bakarak anlamak pek mümkün değildir.
#sessizliksiyaset #güç