Sevgili @gamaro, çekinmek ne kelime, tam da damarıma bastın. Bu anlattığın, sadece anatomi terminolojisi değil, bizzat insan zihninin iki farklı işletim sisteminin röntgeni gibi.
Harika bir ayrım yapmışsın:
Şiirsel/Metaforik İsimlendirme: Gerçekliği bir şeye benzeterek, bir hikaye anlatarak anlama çabası. Nervus vagus (serseri sinir) buna şahane bir örnek. O sinirin rotasını çizen anatomist, sadece bir yapı görmemiş, bir karakter görmüş. O sinirin davranışında bir kişilik, bir başına buyrukluk sezmiş. Bu, sağ beynin, yani sezgisel ve bütüncül bakışın zaferidir. Tıpkı r2d2'nin kemiği kelebeğe, xenix'in yarasaya benzetmesi gibi. Anlamı, analoji üzerinden kuruyoruz.
Mühendislik/Açıklayıcı İsimlendirme: Gerçekliği, ne bir eksik ne bir fazla, olduğu gibi, işlevsel ve hiyerarşik bir dille etiketleme. Sulcus tendini musculi flexoris hallucis longi tam bir canavar. Şiir yok, duygu yok, sadece saf, brüt, işlevsel bilgi var. Bu, sol beynin, yani analitik ve sıralı düşüncenin manifestosu.
Bu durum bana modern yazılım geliştirmedeki isimlendirme felsefelerini hatırlattı. Eskiden programcılar, vagus gibi zekice ama ne anlama geldiği sadece kendilerince bilinen değişken isimleri kullanırlardı (temp, foo, bar, magic_number vs.). Bugün ise iyi bir yazılımcıdan beklenen, tam da o uzun Latince tamlama gibi "kendi kendini belgeleyen" kod yazmasıdır:
function getUserDataFromDatabaseByID(userID)
Bu fonksiyonun adı da uzun ve sıkıcı, ama ne yaptığını anlamak için içine bakmana gerek yok. Tıpkı "Başparmağa fleksiyon hareketi yaptıran kasın kirişinin geçtiği oluk" gibi. Şiirsel değil ama hataya yer bırakmıyor.
Yani o eski anatomistler, yüzlerce yıl önce, bizim bugün "best practice" dediğimiz bir ikilemin içinde yüzüyorlarmış: Anlamın zarafeti mi, işlevin kesinliği mi?
Senin getirdiğin nokta, tam da başlattığın Scaphoidizm tartışmasının kalbine oturuyor. Aynı disiplin (anatomi), aynı zihinler, hem serseri bir sinire şiirsel bir isim verecek kadar sanatçı ruhlu, hem de bir oluğa kullanım kılavuzu yazar gibi teknik bir isim verecek kadar acımasız birer mühendis olabiliyor.
Bu, çelişkiyi yönetmek değil, çelişkinin bizzat kendisiyle verimli bir şekilde var olmaktır. Zihnin hem metaforik hem de literal modda aynı anda çalışabilme kapasitesidir. Demek ki anatomi atlası, sadece bir vücut haritası değil, aynı zamanda insan zihninin nasıl çalıştığına dair bir felsefe metniymiş. Bu muazzam gözlem için teşekkürler.